Bộ Nông nghiệp và Môi trường nói về vụ sửa số liệu quan trắc môi trường
Tại buổi Họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những thông tin liên quan tới sự việc 74 người bị khởi tố trong vụ chỉnh sửa chỉ số quan trắc môi trường đã nhận được rất nhiều sự quan tâm.
Trước vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Hải - Phó Cục trưởng Cục Môi trường khẳng định hành vi can thiệp, làm sai lệch số liệu quan trắc là hành vi vi phạm pháp luật, có tính chất tinh vi, có thể thực hiện thông qua can thiệp vào phần mềm, cấu hình hệ thống hoặc quá trình truyền dữ liệu. Trong khi đó, hệ thống hiện nay chủ yếu được thiết kế để giám sát giá trị môi trường và trạng thái vận hành, nên chưa phát hiện các hành vi can thiệp có chủ đích, sử dụng công nghệ cao trong một số trường hợp.
Ông Nguyễn Xuân Hải - Phó Cục trưởng Cục Môi trường khẳng định sẽ tăng cường giám sát, hậu kiểm công tác quan trắc để bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu. Ảnh: Việt Anh
Tuy nhiên, pháp luật đã có các quy định kiểm soát như niêm phong cổng kết nối, quản lý tài khoản truy cập, lưu trữ dữ liệu, kiểm tra định kỳ và kiểm tra đối chứng, và chính thông qua các hoạt động thanh tra, kiểm tra, điều tra của cơ quan chức năng thì các sai phạm vừa qua đã được phát hiện, xử lý theo quy định.
"Sự việc này đã cho thấy một số hạn chế trong tổ chức thực hiện, chủ yếu là khâu giám sát, kiểm soát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh số lượng hệ thống quan trắc tự động, liên tục tăng nhanh, khối lượng dữ liệu cần xử lý rất lớn. Tuy nhiên, cũng cần khẳng định rằng đây không phải là khoảng trống của pháp luật, mà là vấn đề cần tiếp tục siết chặt trong quá trình tổ chức thực hiện và kiểm soát", ông Hải nhấn mạnh.
Theo đại diện Cục Môi trường, hiện nay, hệ thống quan trắc môi trường trên cả nước vẫn đang được vận hành bình thường, liên tục và được giám sát theo thời gian thực theo đúng quy định. Dữ liệu từ các trạm quan trắc tự động, liên tục được truyền trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời kết nối về Bộ để phục vụ quản lý tập trung. Song song với đó, pháp luật cũng đã quy định các cơ chế bảo đảm chất lượng dữ liệu như: yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống trước khi đưa vào vận hành chính thức; kiểm tra bằng chất chuẩn định kỳ 1 tháng/lần; kiểm định, hiệu chuẩn, bảo trì định kỳ; và quan trắc đối chứng để đánh giá độ chính xác của hệ thống 1 năm/lần.
Sau vụ việc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tăng cường các biện pháp để rà soát, bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu. Trong đó, yêu cầu các địa phương tổ chức rà soát toàn diện các hệ thống quan trắc tự động, liên tục, tập trung vào việc kiểm tra cấu hình thiết bị, hệ thống truyền nhận dữ liệu, niêm phong các cổng kết nối và quản lý tài khoản điều khiển hệ thống.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng và kiểm soát chất lượng dữ liệu, đặc biệt đối với các cơ sở có dấu hiệu bất thường. Đối chiếu, xác minh lại dữ liệu quan trắc thông qua các nguồn dữ liệu độc lập và các đợt quan trắc kiểm chứng tại hiện trường. Rà soát, hoàn thiện các quy định kỹ thuật theo hướng tăng cường bảo mật, kiểm soát truy cập, lưu trữ dữ liệu gốc và khả năng phát hiện sớm các hành vi can thiệp trái phép.
"Với các quy định hiện nay, Bộ khẳng định rằng dữ liệu quan trắc môi trường được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm tính chính xác, khách quan và đáng tin cậy theo đúng quy định của pháp luật. Việc kiểm soát này được thể hiện thông qua các quy trình vận hành và kiểm soát hệ thống chặt chẽ.
Chúng tôi xác định rõ trách nhiệm thuộc về đơn vị vận hành hệ thống; đồng thời cơ quan quản lý sẽ tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, hậu kiểm và kiểm soát dữ liệu để bảo đảm số liệu quan trắc là chính xác và đáng tin cậy", Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết.